Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yürüttüğü müzakereler sonucunda alınan karar, Türkiye’nin iklim diplomasisindeki en önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre bu ev sahipliği, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeleri ortak hedeflerde buluşturabilecek kapsayıcı bir zeminin oluşmasına katkı sağlayabilir.
BM çatısı altındaki “Batı Avrupa ve Diğerleri” (WEOG) grubunda sağlanan uzlaşmayla Türkiye, COP31 başkanlığını üstlenecek, müzakere başkanlığını ise Avustralya yürütecek. Pre-COP toplantısının bir Pasifik ülkesinde yapılması kararlaştırılırken, konferansın ana oturumlarının Antalya’da, Liderler Zirvesi’nin ise İstanbul’da düzenlenmesi planlanıyor. Türkiye, böylece 196 ülkenin liderlerini ilk kez ev sahipliği yapacağı bu dev organizasyonda ağırlayacak.
“Türkiye köprü rolü üstlenebilir”
Kararı değerlendiren Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, Türkiye’nin gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasında köprü olma potansiyeline dikkat çekti. Şahin, iklim finansmanı, adaptasyon ve kayıp-zarar fonları gibi tıkanan başlıklar konusunda Türkiye’nin arabulucu bir rol üstlenebileceğini belirterek şunları söyledi: “Türkiye, başta finansman olmak üzere kronikleşmiş sorunları çözüm yoluna koymak için arabuluculuk yapabilir. Adaptasyon ve kayıp-zarar finansmanında ilerleme sağlanabilirse COP31 sıra dışı bir iklim konferansı olabilir.”
Türkiye’nin bu süreci kendi iklim politikasını ilerletmek için de fırsata dönüştürmesi gerektiğini vurgulayan Şahin, özellikle kömürden çıkış hedefinin açıklanmasının önemine işaret etti.
“Türkiye’nin iklim hedefleri mercek altında olacak”
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş ise, Türkiye’nin coğrafi konumu, ulaşım olanakları ve güçlü altyapısıyla COP31 için uygun bir ev sahibi olduğunu belirtti. Antalya’nın doğal, kültürel ve lojistik avantajları nedeniyle güçlü bir tercih olacağına dikkat çeken Türkeş, Türkiye’nin zirvede güçlü bir liderlik göstermesi gerektiğini söyleyerek şöyle konuştu: “Finans mekanizmalarında bir türlü toplanamayan desteklerin gelişmekte olan ülkelere ulaştırılması gibi başlıklarda etkili bir liderlik gerekiyor. Türkiye’nin hem resmi müzakerelerde hem de yan oturumlarda kendi koşullarına uygun yeni inisiyatifler geliştirmesi büyük önem taşıyor.”
Türkeş ayrıca Türkiye’nin iklim hedeflerinin bu süreçte çok daha dikkatle takip edileceğini kaydetti ve Akdeniz’de iklim değişikliği, arazi bozunumu, ormanların karbon yutak kapasitesi ve yenilenebilir enerji gibi başlıklarda yeni platformlar oluşturabileceğini ifade etti.
Türkiye’nin konumu nedeniyle Afrika, Asya ve Avrupa’dan kolay ulaşılabilir bir ülke olduğunu belirten Türkeş, COP31’e yoğun katılım beklendiğini söyledi. Altyapı, güvenlik, sağlık, lojistik ve konaklama gibi konularda kapsamlı bir hazırlık sürecinin kritik olduğunun altını çizdi.
COP süreçlerinde Türkiye’nin yeni dönemi
Türkiye, COP31 ev sahipliğiyle birlikte BM iklim diplomasisinin merkezinde yer alacağı yeni bir döneme giriyor. Uzmanlar, Türkiye’nin hem kendi iklim hedeflerini güçlendirmesi hem de küresel iklim müzakerelerinde çözüme odaklı bir liderlik sergilemesi durumunda, COP31’in uluslararası iklim politikaları açısından dönüştürücü bir zirveye dönüşebileceğini belirtiyor.
Düşünce kuruluşu Ember, Türkiye’nin ev sahipliğinin, ülkenin temiz enerji dönüşümündeki kararlılığını küresel ölçekte göstermek için önemli bir fırsat sunduğunu vurguladı. Kuruluşa göre bu karar, özellikle elektrik üretiminde hâlâ yüksek oranda kömüre bağımlı olan bir ülkede COP’un uzun yıllar sonra ilk kez düzenlenecek olması bakımından da dikkat çekiyor.
Bugün Türkiye’de elektriğin yaklaşık yüzde 35’i kömürden elde edilirken, yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam üretimdeki payı yüzde 46’ya ulaşmış durumda. Bu oran, Türkiye’yi Kafkaslar ve Orta Doğu’da öne çıkan bir temiz enerji aktörüne dönüştürüyor. Son üç yılda güneş enerjisi kapasitesinin 10 GW’tan 24 GW’a yükselmesi, rüzgârın elektrik üretimindeki payının ise yüzde 11 ile İtalya ve Fransa gibi G7 ülkelerini geride bırakması, dönüşümün hızını ortaya koyuyor.
Türkiye’nin 2035 yılına kadar rüzgâr ve güneş kapasitesini mevcut 39 GW seviyesinden 120 GW’a çıkarmayı hedeflemesi, COP31’in sağlayacağı görünürlükle birlikte enerji yatırımlarını daha da hızlandırabileceği yorumlarına neden oluyor.
Ember Türkiye ve Kafkaslar Bölge Lideri Ufuk Alparslan, Türkiye’nin bu süreçte kritik bir konuma sahip olduğunun altını çizerek şöyle konuştu: “Bazı roller iki ülke arasında paylaşılsa da ev sahibi Türkiye ve tüm dünyanın dikkati burada olacak. Türkiye, bu ev sahipliği ile bölgenin enerji dönüşümünde liderlik rolü üstlenerek bir temiz enerji merkezi haline gelme şansı elde etti. Rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesini 2035’e kadar neredeyse üç katına çıkarma hedefiyle Türkiye’nin bu süreçteki kararlılığı, ülkeye yatırım akışını da hızlandıracaktır.”
